مناطق آزاد حیات خلوت سیاسیون شد / اولویت دبیرخانه در دوره جدید

گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو- محمد علی طیرانی؛ دولت سیزدهم که مسئولیت دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد را به سعید محمد سپرد بود، عبدالملکی را جایگزین او در دبیرخانه کرد. با تطبیق اهداف تشکیل مناطق آزاد با نتایجی که تا کنون حاصل شده اند می‌توان فهمید که این بخش اقتصاد کشور چندان در تحقق انتظارات موفق عمل نکرده است و همین امر بر لزوم بازسازی معماری مناطق آزاد دلالت دارد. دانشجو در رابطه با جایگاه فعلی و جایگاه مطلوب دبیرخانه مناطق آزاد و اولویت‌های اصلی مسئول جدید دبیرخانه با حسام محمدی فر، کارشناس مناطق آزاد، گفتگویی داشته است که مشروح آن تقدیم می‌گردد.در امارات سازمان مناطق آزاد یک قدرت محلی هستندمحمدی فر در ابتدا به مطالعات تطبیقی اشاره کرد و گفت: یک بحث وجود دارد که مطالعات تطبیقی به چه صورت هست. آیا سایر کشور‌ها هم یک نهاد به اسم دبیر خانه شورای عالی مناطق آزاد دارند که وظیفه هماهنگی این سازمان‌ها را برعهده دارد؟ یا اینکه خود سازمان‌های مناطق آزاد به عنوان یک قدرت محلی صاحب اختیار هستند و نیازی به هماهنگ کننده با دولت مرکزی نیست مثل مناطق آزاد امارات که دولت‌هایی محلی هستند و حاکمیت مستقل داشته و نیاز به هماهنگی با هیئت وزیران وجود ندارد. در برخی کشور‌های دیگر مناطق آزادشان ذیل وزارت بازرگانی قرار می‌گیرد مثل پنج منطقه آزاد بندری چین که در آن‌ها بحث‌های گمرکی غالب است و مدیریت منطقه هم تا حدی در اختیا گمرک است؛ لذا باید نگاه کنیم شکل گیری این نهاد به چه واسطه بوده است.نقش حاکمیت در اداره مناطق آزاد پر رنگ است وی ادامه داد: ما در کشور مناطق آزادی را اجراء کردیم که هیئت عامل آن و مدیر عامل آن توسط هیئت وزیران تعیین می‌شوند و در ماده ۵ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد گفتیم سازمان مناطق آزاد شرکت‌های دولتی هستند و مجمع عمومی آن‌ها هیئت وزیران است. پس نقش هیئت وزیران و دولت مرکزی در مناطق آزاد خیلی پر رنگ است. حتی زمانی که می‌خواستیم امتیاز بدهیم گفته شده است اگر بانک خارجی می‌خواهد تاسیس بشود باید حتما مجوزی از بانک مرکزی و شورای عالی پول اعتبار داشته باشد یا در خصوص بیمه هم همین طور گفته ایم باید از بیمه مرکزی تایید بگیرد لذا نقش حاکمیت در مناطق آزاد ما خیلی پر رنگ است.گستردگی بیش از حد بلای جان مناطق محمدی فر چالش‌های دیگری که مناطق آزاد با آن‌ها مواجه هست را تبیین کرد و گفت: چالش دیگری که مناطق آزاد ما دارند این است که خیلی گسترده هستند و مسائل مختلفی را در بر می‌گیرد، چون وسعتشان بالا است و داخل مناطق شهری و روستایی هستند، به همین دلیل گرایش پیدا کرده اند به سمت گردشگری و توسعه منطقه‌ای که این‌ها لزوما جزء اهداف مناطق آزاد نیست. مناطق آزاد موفق به شکل یک سری شهرک‌های صنعتی خارج از منطقه شهری و روستایی ایجاد می‌شوند یا خدمات بندری می‌دهند یا خدمات گمرکی می‌دهند. این چالش‌ها در کنار هم منجر شده خود سازمان‌های مناطق آزاد ضعیف باشند، علی رغم اینکه در ماده ۶۵ قانون احکام دائمی هم گفته شده شما بالا‌ترین مقام اجرائی در منطقه خودتان هستید، ولی عملا این طور نیست. این سازمان‌های ضعیف نیاز به یک واسطه یا یک هماهنگ کننده با دولت دارند از طرفی دولت هم می‌خواهد در این حوزه اعمال قواعد کند و در تک تک امور مناطق آزاد اعمال نظر کند، لذا در این بین نهاد هماهنگ کننده‌ای به نام دبیرخانه را ایجاد کرده است.دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد چگونه به وجود آمد؟این کارشناس مناطق آزاد نحوه به وجود آمدن دبیرخانه را شرح داد و گفت: قانون چیزی تحت عنوان شورای عالی مناطق آزاد مطرح نکرده بلکه گفته است وظایف این‌ها با هیئت وزیران است. طبق قانون هئیت وزیران می‌تواندن بخشی از وظایفش را به یک کارگروهی متشکل از اعضای هیئت وزیران و سازمان‌های دولتی دیگر تفویض کند که بر این اساس شورای عالی مناطق آزاد شکل گرفت. حدود ۱۰ تا ۱۵ وزارت خانه و نهاد مثل وزارت خانه اقتصاد، راه و شهرسازی، نفت، بانک مرکزی، سازمان محیط زیست، گردشگری و ... در این شورای عالی مناطق آزاد عضویت دارند. همانند هیئت وزیران که یک دبیر دارد، شورا هم یک دبیر دارد که وظایف مشخصی هم برای دبیر در نظر گرفته اند از جمله هماهنگی جلسات، صورت‌های مالی و انجام یک سری نظارت‌های کلی، ولی بنا بر این نبوده که به جزئیات اداره مناطق ورود کند.مناطق آزاد به حیات خلوت سیاسیون تبدیل شدندمحمدی فر ادامه داد: پس وظایف اصلی در مناطق آزاد یکی به خود سازمان‌های مناطق آزاد محول شده و دوم به هیئت وزیران که به شورای عالی تفویض کرده. دبیر خانه صرفا دبیر آن جلساتی و هماهنگی‌هایی است که باید صورت بگیرد. پس علی الظاهر خیلی جایگاه بالایی ندارد، ولی به تدریج، چون مناطق آزاد یک حالت حیاط خلوت دارند، افراد سیاسی آمدند حاکم شدند. مثلا آقای بقایی که فرد سوم دولت آقای احمدی نژاد بود و در مناطق آزاد حاکم می‌شود. یا فرد پر نفوذی مثل آقای ترکان در دوره اول آقای روحانی می‌آید آنجا مستقر می‌شود و بعد هم افراد سیاسی که در ستاد‌های انتخاباتی فعال بودند به همین ترتیب آنجا مستقر می‌شوند؛ لذا قدرت دبیر افزایش پیدا کرد و به دنبال توسعه نفوذ خودش در مناطق بود به صورتی که در حکمی که آقای رئیسی برای آقای محمد زده بود گفته بود شما می‌توانید سرپرست برای سازمان‌های مناطق تعیین کنید.جایگاه مطلوب دبیرخانه این کارشناس اقتصادی در رابطه با جایگاه واقعی دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد گفت: من معتقد هستم برای پاسخ به این سوال باید از ابتدا شروع کنیم و ببینیم آیا ساختار مناطق آزاد ما درست شکل گرفته که به دنبال هماهنگ کننده باشیم یا بعد از آن ببینیم جایگاه آن باید کجا باشد. ذیل ریاست جمهوری باشد یا ذیل وزارت اقتصاد باشد. به نظر می‌رسد باید از سمت درست قضیه را اصلاح کنیم. باید به مسائلی مثل مکان یابی مناطق آزاد، ریز مسائل سازمان‌های مناطق آزاد که حقیقتا از منطقه‌ای تا منطقه‌ای دیگر فرق می‌کند یا وسعت منطقه آزاد توجه کنیم. با چه منطقی ماکو با مساحت ۴۰۰ هزا

امکان نمایش مستقیم وجود ندارد لطفا از طریق لینک منبع اصلی خبر به سایت مرجع مراجعه فرمایید.